Program Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18!

Trwa III Ogólnopolski Dzień Odpowiedzialnej Sprzedaży wyrobów tytoniowych, kulminacja XII edycji Programu STOP18! Celem akcji, w której uczestniczy blisko 300 samorządów z całej Polski jest zapobieganie dostępowi niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. Również dzisiaj rozpoczyna się ogólnopolskie badanie metodą Tajemniczy Klient, które ma na celu sprawdzenie, czy i ilu sprzedawców łamie prawo. Patronat honorowy nad Ogólnopolskim Dniem Odpowiedzialnej Sprzedaży objął Pan Grzegorz Schetyna, Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Podczas III Ogólnopolskiego Dnia Odpowiedzialnej Sprzedaży, sprzedawcy wyrobów tytoniowych mogą spodziewać się wizyt strażników miejskich oraz policji. Wśród uczestników Programu STOP18! jest rekordowe 175 jednostek straży miejskiej z 16 województw, wszystkie Komendy Powiatowe Policji oraz kilkadziesiąt drużyn ZHP. Sprzedawcy otrzymają materiały edukacyjne oraz oznakowania na punkty sprzedaży, które mają przypominać o obowiązującym prawie. Prowadzone będą również szkolenia z zasad handlu i technik asertywnej odmowy.

XII Program STOP18! poparło co najmniej 26 Parlamentarzystów. To dzięki nim zaproszenie do udziału w akcji spotkało się z bardzo dużym odzewem ze strony samorządów. Do udziału w Ogólnopolskim Dniu Odpowiedzialnej Sprzedaży zgłosiło się ponad 100 gmin, które w ramach akcji przekazują między innymi materiały dla rodziców uczniów szkół gimnazjalnych – Jak uchronić twoje dziecko przed paleniem?

Prawo wyraźnie zabrania sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom niepełnoletnim. Za jego złamanie sprzedawcy grozi 500 zł mandat lub grzywna do 5000 złotych. Dotychczas mandaty za to wykroczenie nakładała jedynie policja, a straż miejska mogła kierować do sądu wniosek o ukaranie sprzedawcy. Sytuacja zmieniła się niedawno, bo 3 września, kiedy również strażnicy miejscy otrzymali uprawnienia do nakładania mandatów. To pozwoli strażom miejskim jeszcze skuteczniej pełnić swoje obowiązki i karać tych sprzedawców, którzy niejednokrotnie świadomie sprzedają papierosy dzieciom.

Jak pokazuje ostatnie badanie Programu STOP18![1], jedynie 36% sprzedawców odmawia sprzedaży papierosów osobom wyglądającym na mniej niż 18 lat. Można więc odnieść wrażenie, że nieodpowiedzialni sprzedawcy są praktycznie bezkarni. Fakt ten również potwierdza statystyka 47 Sądów Rejonowych, spośród których aż 65% nie prowadziło w ostatnich dwóch latach spraw przeciw sprzedawcom w kontekście sprzedaży papierosów niepełnoletnim[2].

„Prawo jest niedoskonałe, bo karze sprzedawców, a w ogóle nie dotyka właścicieli punktów sprzedaży, którzy przecież zarabiają na sprzedawaniu wyrobów tytoniowych niepełnoletnim” – mówi Andrzej Godewski, Koordynator Programu STOP18! „Dlatego jednym z naszych postulatów jest wprowadzenie gminnych rejestrów punktów sprzedaży oraz sankcje czasowego odebrania pozwolenia na handel wyrobami tytoniowymi. Byłyby to rozwiązania podobne do tych, obowiązujących w handlu wyrobami alkoholowymi. Należy również zwrócić uwagę na promocje cenowe papierosów, które mogą zwiększać dostęp niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. Tego typu działania powinny zostać zabronione" - dodaje.

Dwunastoletnia historia Programu STOP18! pokazuje, że edukacja wystarczyła na zdyscyplinowanie około jednej trzeciej sprzedawców. Natomiast prowadzone od kilku lat badania Tajemniczy Klient pokazują, że sprzedawca który prosi młodo wyglądającego klienta o okazanie dokumentu z datą urodzenia i go nie dostaje, najczęściej odmawia sprzedaży papierosów. Dlatego wśród propozycji zmian przepisów jest również obowiązek kontrolowania dokumentów młodych ludzi proszących o wyroby tytoniowe. Inną propozycją, która cieszy się dużym poparciem organizatorów Programu jest wprowadzenie obowiązkowych szkoleń dla sprzedawców z zasad handlu wyrobami tytoniowymi i technik asertywnej odmowy.

Tegoroczne badanie Tajemniczy Klient będzie przeprowadzone na zlecenie Programu STOP18! przez agencję Millward Brown SMG/KRC w 47 miastach o wielkości powyżej 50 000 mieszkańców. Pełnoletni, ale wyglądający na mniej niż 18 lat ankieterzy łącznie wykonają 4700 prób zakupu papierosów.

[1] Prowadzone w grudniu 2008 roku badanie Millward Brown SMG/KRC metodą Tajemniczy Klient objęło 47 miast o wielkości co najmniej 50 tys. mieszkańców. Łącznie zrealizowano 4700 obserwacji.

[2] Dane zebrane na podstawie statystyk Sądów Rejonowych z miast, w których prowadzone jest badanie Tajemniczy Klient; w odpowiedzi na pismo Koordynatorów Programu STOP18! z dn. 24 kwietnia br.